تا آن هنگام که ستارگان می درخشند
جای نومیدی نیست
تا آن هنگام که شبها بر برگها شبنم می نشانند
و آفتاب چهره ی صبح را زرین میکند
جای نومیدی نیست ،
هر چند که سیل اشک بر گونه ها روان شود .
وقتی تو آه میکشی بادها آه میکشند
و زمستان غصه های خود را چون برف
بر گور برگهای پاییزی فرو می بارد ،
اما زمین بار دیگر زنده میشود
و سرنوشت تو از کائنات جدا نیست
پس همچنان در سیر و سفر باش
و اگر چندان شاد و سرخوش نیستی
نومید و دلشکسته نیز مباش...
امیلی برونته
هيچكس جز تو نخواهد آمد
هيچكس بر در اين خانه نخواهد كوبيد
شعله روشن اين خانه تو بايد باشي
هيچكس چون تو نخواهد تابيد
چشمه جاري اين دشت تو بايد باشي
هيچكس چون تو نخواهد جوشيد
سرو آزاده اين باغ تو بايد باشي
هيچكس چون تو نخواهد روييد
باز كن پنجره صبح آمده است
در اين خانه رخوت بگشاي
باز هم منتظري؟
هيچكس بر در اين خانه نخواهد كوبيد
و نمي گويد برخيز
كه صبح است، بهار آمده است
خانه خلوتتر از آن است كه ميپنداري
سايه سنگينتر از آن است كه ميپنداري
داغ، غمگينتر از آن است كه ميپنداري
باغ، غمگينتر از آن است كه ميپنداري
ريشهها ميگويند
ما تواناتر از آنيم كه ميپنداري
هيچكس جز تو نخواهد آمد
هيچ بذري بي تو
روي اين خاك نخواهد پاشيد
خرمني كوت نخواهد گرديد
هر كجا چرخي بيچرخش تو
هر كجا چرخي و بيخواهش تو
بيتواناييِ انديشه و عزم تو نخواهد چرخيد
انديشه خود را زين كن
تكسوار سحر جاده تو بايد باشي
و خدا ميداند
كه خدا ميخواهد تو «خودآ»يي باشي
بر پهنه خاك
نازنين
داس بيدسته ما
سالها خوشه نارسته بذري را بر ميچيند
كه به دست پدران ما بر خاك نريخت
كودكان فردا
خرمن كشته امروز تو را ميجويند
خواب و خاموشي امروز تو را
در حضور تاريخ، در نگاه فردا
هيچكس بر تو نخواهد بخشيد
باز هم منتظري؟
هيچكس بر در اين خانه نخواهد كوبيد
و نميگويد برخيز
كه صبح است، بهار آمده است
تو بهاري آري
خويش را باور كن
مجتبی کاشانی
دختر كوچولوي صاحبخانه از اقاي "كي " پرسيد:
اگر كوسه ها ادم بودند با ماهي هاي كوچولو مهربانتر ميشدند؟
اقاي كي گفت:البته !اگر كوسه ها ادم بود ند
توي دريا براي ماهيهاجعبه هاي محكمي ميساختند
همه جور خوراكي توي ان ميگذاشتند
مواظب بود ند كه هميشه پر اب باشد
هواي بهداشت ماهي هاي كوچولو را هم داشتند
براي انكه هيچوقت دل ماهي كوچولو نگيرد
گاهگاه مهماني هاي بزگ بر پا ميكردند
چون كه
گوشت ماهي شاد از ماهي دلگير لذيذتر است
براي ماهي ها مدرسه ميساختند
وبه انها ياد ميدادند
كه چه جوري به طرف دهان كوسه شنا كنند
درس اصلي ماهيها اخلاق بود
به انها مي قبولاند ند
كه زيبا ترين و باشكوه ترين كار براي يك ماهي اين است
كه خودش را در نهايت خوشوقتي تقد يم يك كوسه كند
به ماهي كوچولو ياد ميداد ند كه چطور به كوسه ها معتقد باشند
وچه جوري خود را براي يك اينده زيبا مهيا كنند
اينده يي كه فقط از راه اطاعت به دست مياييد
اگر كوسه ها ادم بودند
در قلمروشا ن البته هنر هم وجود داشت
از دندان كوسه تصاوير زيبا ورنگارنگي مي كشيدند
ته دريا نمايشنامه ييروي صحنه مياوردند كه در ان ماهي كوچولو هاي قهرمان
شاد وشنگول به دهان كوسه ها شير جه ميرفتند
همراه نمايش اهنگهاي محسور كننده يي هم مينواختند كه بي اختيار
ماهيهاي كوچولو را به طرف دهان كوسه ها ميكشاند
در انجا بي ترديد مذهبي هم وجود داشت
كه به ماهيها مي آموخت
"زندگي واقعي در شكم كوسه ها آغاز ميشود"
برتولت برشت
عکس از هیوا مسیبی از سایت فوتو دات آی آر
باور نمیکنم. باور نمیکنم که هرگز عشق نبوده و نیست؛ حتی اگر هیچکدام از خاطراتم شکل عشق نداشتند. حتی اگر هیچوقت معشوق کسی نبودم.
باور نمیکنم. هرگز باور نمیکنم که تنها نیروی جهان عشق نیست؛ حتی زمانی که آدمکها نقابی به صورت گذاشتهاند و رنگِ بیرنگی به اطراف پاشیدهاند که با اولین باران شسته میشود.
نه! من آن رنگها و نورها و لحظهها را فراموش نمیکنم. همهٔ پیمانههایی را که خلق کردیم تا خالی بمانند، به یاد خواهم داشت. و من خالق آن بادهٔ ناخورده را از یاد نمیبرم. حتی اگر هنوز آنقدر بزرگ نشده باشم تا بفهمم.
حتی اگر هیچگاه نفهمم.
حتی اگر نخواهی که بفهمم، باور نمیکنم که «عشق دروغی است که شاعران به ما یاد دادهاند!»
آن زمان که شیرین با دیگری عشقبازی کند، یا که من فقط تماشاچی بازی عشق دیگران باشم... نه، نه! حتی آن زمان هم ایمانم را از دست نمیدهم!
در این جهان عشق نیست ؛حتی وقتی عشق هست ! اما چه بر سرمان می آمد اگر عشق نداشتیم تا دردها و خطاهايمان را مرهمي باشد .عشق مثل آن رمان املی برونته ، عشق هرگز نمیمیرد ، نسیمی ست که در طاووسی ها میوزد صورتت را نوازش میکند و میرود ...
شیرین کوچه ایست که شاید از آن میگذریم تا به بهشت برسیم ؛ شیرین بهانه ایست برا ی عشق و برای آنکه داستان عاشقی بی لیلی و بي مجنون نمیشود ؛داستان لیلی ها و مجنونها ؛ شیرین ها و فرهادها تمام میشود ولی داستان عشق پايان ندارد
عشق هرگز نمیمیرد ...
اين روزا، حداقل تو ايران، تيتر اول همه ي خبر ها غزه ست و اتفاقات وحشتناكي كه هر روز تو اين سرزمين ميافته . تو اكثر كشورها راهپيمايي و تظاهرات و واكنش مردم به اين حادثه ي تاسف بار، بدون هيچ محركي و به طور خودجوش از طرف انسانهايي كه ظلم رو تحمل نميكنند، كساني كه هنوز براشون مهم ِ كه حتي گوشه ي ديگري در دنيا عده اي در رنج هستند ، برگزار ميشه .
كساني كه فارغ از دين و مليت و مذهب و قوم به حال انسان ديگري كه رنج ميكشد ، اشك ميريزند وعلي رغم مخالفت دولتهاشون فرياد مخالفت سر ميكشن .
چيزي كه برام اين روزا سوال برانگيزه اين ِ كه چرا تو كشور ما، ايران، حتي اينجور مسائل انساني هم بطور فرماليته و نمادين و يه جورايي از سربازكني انجام ميشه ؟ وقتي تو تلويزيون تظاهرات مردم كشورهاي ديگه رو پخش ميكنه ميبينم با چه شور و جوش و خروشي فرياد ميزنند ولي تعداد كمي از مردم ما كه آنهم با برنامه ريزيهاي قبلي و ...گرد هم اومدند اينقدر بي شور و حال هستند .به نظرم اين شور حتماً از يك اعتقاد دروني و ريشه دار و يك پشتوانه ي فكري محكم نشات ميگيره و من نميدونم چرا اينجا امثال ِ اين تظاهرات اينقدر بي رمق ِ ( حتماً تو تلويزيون ديديد شعار دهنده ها رو ،حركت كردنشون و شعار دادنشون كه حتي گاهي اشتباهي شعارها رو تكرار ميكنند ).
چرا تو ايران بيشتر روشنفكران مهر سكوت زدند رو لباشون در رابطه با اين قضيه و هنرمندان ما ترجيح ميدن خودشون رو كنار بكشن و چرا ديگه بحث فلسطين و آمريكا و اسرائيل و لبنان و نميدونم چه و چه ، براي مردم لوث شده و هزاران چراي ديگه كه شايد جامعه شناسان و روانشناسان بايد بهش پاسخ بدن .
گاهي فكر ميكنم شايد مردم ديگه خسته اند ، شايد اينقدر تو اين چند سال اين چيزا رو تو گوش مردم خوندند واونقدر خودشون درگير انواع و اقسام مشكلات هستند كه ديگه حوصله اي براشون نمانده ، ديگه فقط برامون مهم ِ كه اين بلا سر خودمون نيامده ، ديگه بقيه اش به ما مربوط نيست .
اما نه ! به نظرم هنوز در بين پيروان حسين! ريشه هاي آزادگي باقي مانده هست هنوز اميدي براي فرياد بر عليه ظلم وجود داره .
شايد آنچه باعث اين سكوت سنگين و سرد شده اين ِ كه در كشور ما اينطور واكنشها و رفتارهاي انساني اغلب رنگ و بوي سياسي گرفته و اغلب به عنوان ابزاري برا ي حاكمان جامعه مورد استفاده قرار گرفته ، شايد مردم از دولت خودشون (منظورم تنها اين دولت نيست ) سرخورده شده اند و حالا چون اين حركتها از جانب ِ دولت حمايت و تشويق ميشود ، مردم از آن سرباز ميزنند .
شايد بگوييد اين طرز فكر درست نيست و الان به تنها چيزي كه بايد فكر كرد نجات مردم غزه است و تك تك مردم چهان مسئولند تا حتي شده كمترين قدم را بردارند ، شايد بگوييد اين خيلي حقيرانه فكر كردن است و وقتي انساني ديگر زير آوار و آتش ميميرد به هيچ جز نجات اونبايد فكر كرد ،
شايد مردم ما فكر ميكنند ازشون مثل ابزار استفاده ميشود ،شايد ديگه خسته شدند ، شايد اصلاً اين چيزا بايد آموزش داده بشه ، كه مثلاً انسان ، انسان است و از سختي و رنج او بايد تو هم در عذاب باشي نه اينكه اگه تو آمريكا زلزله اومد خوشحال بشي كه كفار دارن كم ميشن و يا اگه ظلمي بر سر مثلاً يهوديان وارد اومده حقشون بدوني و راحت قضاوت بشه .
من نميدونم ، فقط ميدونم متاسفانه اين اتفاق در جامعه ي ما داره رخ ميده. نميشه مردم رو محكوم كرد كه انسانيتشون كم شده ، از طرفي حتماً علتي داره ،شايد بايد ريشه يابي بشه ، ولي چيزي كه الان شاهدش هستيم خوشايند نيشت .
.لطفاً شما هم اگه فكري داريد كه كمك ميكنه بگيد .
ممنون
همسفر! در اين راه طولاني – كه ما بي خبريم و چون باد مي گذرد – بگذار خرده اختلاف هايمان را با هم، باقي بماند. خواهش مي كنم! مخواه كه يكي شويم؛ مطلقا يكي.مخواه كه هر چه تو دوست داري، من همان را، به همان شدت دوست داشته باشم و هرچه من دوست دارم، به همان گونه، مورد دوست داشتن تو نيز باشد. مخواه كه هر دو يك آواز را بپسنديم، يك ساز را، يك كتاب را، يك طعم را، يك رنگ را، و يك شيوه نگاه كردن را. مخواه كه انتخاب مان يكي باشد، سليقه مان يكي، و روياهامان يكي . همسفر بودن و هم هدف بودن، ابدا به معناي شبيه بودن و شيبه شدن نيست. و شبيه شدن، دال بر كمال نيست، بل دليل توقف است. شايد « اختلاف »، كلمه خوبي نباشد و مرا نگويد. شايد « تفاوت » بهتر از « اختلاف » باشد. اما بهر حال تك واژه مشكل ما را حل نمي كند. پس بگذار اينطور بگويم:
عزيز من! زندگي را تفاوت نظرهاي ما مي سازد و پيش مي برد نه شباهت هايمان، نه از ميان رفتن و محو شدن يكي در ديگري؛ نه تسليم بودن، مطيع بودن، امر بر شدن و دربست پذيرفتن. من زماني گفته ام: « عشق، انحلال كامل فرديت است در جمع ». حال نمي خواهم اين مفهوم را انكار كنم؛ اما اينجا سخن از عشق نيست، سخن از زندگي مشترك است، كه خمير مايه ي آن مي تواند عشق باشد يا دوست داشتن يا مهر و عطوفت يا تركيبي از اينها، و در هر حال، حتي دو نفر كه سخت و بي حساب عاشق هم اند، و عشق آنها را به وحدتي عاطفي رسانده است، واجب نيست كه هر دو، صداي كبك، درخت نارون، حجاب برفي، قله ي علم كوه، رنگ سرخ، بشقاب سفالي را دوست داشته باشند – به يك اندازه هم. اگر چنين حالتي پيش بيايد – كه البته نمي آيد – بايد گفت كه يا عاشق زائد است يا معشوق. يكي كافي ست. عشق، از خودخواهي ها و خودپرستي ها گذشتن است؛ اما اين سخن به معناي تبديل شدن به ديگري نيست.
من از عشق زميني حرف مي زنم كه ارزش آن در « حضور » است نه در محو و نابود شدن يكي در ديگري. عزيز من! اگر زاويه ديدمان، نسبت به چيزي، يكي نيست، بگذار يكي نباشد. بگذار فرق داشته باشيم. بگذار در عين وحدت، مستقل باشيم. بخواه كه در عين يكي بودن، يكي نباشيم. بخواه كه همديگر را كامل كنيم نه ناپديد. تو نبايد سايه كمرنگ من باشي من نبايد سايه كمرنگ تو باشم اين سخني ست كه در باب « دوستي » نيز گفته ام.
بگذار صبورانه و مهرمندانه در باب هر چيز كه مورد اختلاف ماست بحث كنيم؛ اما نخواهيم كه بحث، ما را به نقطه ي مطلقا واحدي برساند. بحث بايد ما را به اداراك متقابل برساند نه به فناي متقابل. چه خاصيت كه من، با همه تفردم، نباشم، و تو باشي، يا به عكس، تو با همه تفردت نباشي و همه من باشم؟
اينجا سخن از رابطه ي عارف با خداي عارف در ميان نيست، سخن از ذره ذره واقعيت ها و حقيقت هاي عيني و جاري زندگي ست. من كامو را بر ساتر ترجيح مي دهم، صادقي را بر ساعدي. باخ را بر بتهوون ترجيح مي دهم، عود را به جملگي سازها. كوه را به دريا، دالي را به پيكاسو. شاملو را، حتي به نيما.تو اما ساعدي را دوست تر مي داري و بالزاك را. پيانو و سنتور را به عود ترجيح مي دهي. نه دالي را طالبي نه پيكاسو را. ون گوك را به هر دو ترجيح مي دهي. شاملو را دوست داري، اما هرگز نه به قدر سهراب سپهري. دريا را دوست داري اما نه دريايي را كه بايد حسرت زده به آن نگريست... بيا درباره همه ي اينها به گفت و گو بنشينيم!
بيا بحث كنيم! بيا معلوماتمان را تاخت بزنيم! بيا كلنجار برويم! اما سرانجام، نخواهيم كه غلبه كنيم و اين غلبه منجر به آن شود كه تو نيز چون من بينديشي يا به عكس. مختصري نزديك شدن بهتر از غرق شدن است. تفاهم، بهتر از تسليم شدن است. تا زماني كه تو ساعدي را ترجيح مي دهي، و سهراب را، درست تا آن زمان، ساعدي و سهراب مرا به تفكر و شناخت، به زنده بودن و حركت كردن وادار مي كنند. اگر تو، همه من شوي، من و تو سهراب را كشته ييم، و ساعدي را، و بسياري را... عزيز من! بيا، حتي، اختلاف هاي اساسي و اصولي مان را، در بسياري زمينه ها، تا آنجا كه حس مي كنيم دو گانگي شور و حال و زندگي مي بخشد، نه پژمردگي و افسردگي و مرگ، حفظ كنيم.
من و تو ، تو و من حق داريم در برابر هم قد علم كنيم. و حق داريم بسياري از نظرات و عقايد همديگر را نپذيريم بي آنكه قصد تحقير هم را داشته باشيم. گمان مي كنم اين جمله آخرين حقوقي ست كه در جهان كنوني براي انسان ها باقي مانده است: اين حق كه در خانه ي خود، در اتاق خود، و در خلوت خود، در باب بسياري از مسائل، منجمله سياست و آرمان هاي سياسي، اختلاف نظر داشته باشند. عزيز من! دو نيمه، زماني به راستي يكي مي شوند و از دو « تنها » يك « جمع كامل » مي سازند كه بتوانند كمبود هاي هم را جبران كنند، نه آنكه عين مطلق هم شوند، چيزي بر هم مضاف نكننند و مسائل خاص و تازه يي را پيش نكشند... پس بانو! بيا تصميم بگيريم كه هر گز عين هم نشويم. بيا تصميم بگيريم كه حركات مان، رفتارمان، حرف زدن مان، و سليقه مان، كاملا يكي نشود... و فرصت بدهيم كه خرده اختلاف ها، و حتي اختلاف هاي اساسي مان، باقي بماند
. و هرگز اختلاف نظر را وسيله ي تهاجم قرار ندهيم ... عزيز من! بيا متفاوت باشيم!
"نادر ابراهیمی "
مطالعه براي لذت و زينت و قدرت به كار مي آيد .لذت آن در تنهايي ، زينت آن در سخنراني و مجلس آريايي و قدرت آن در قضاوتها و عرصه ي سود و سودا آشكار ميشود .
كارشناسان و متخصصان ميتوانند در رشته ي خود عمل كنند و حتي در جزئيات يك يك نظر دهند ، اما طرح اجراي كلي امور بهتر است توسط دانشمندان جامع صورت گيرد .
مطالعه ي بيش از حد نشان كاهلي ست و گريز از عمل ، بهره گيري از مطالعه براي زيب و زيور خودنمايي ست و قضاوت در كارها تنها از روي كتاب ، كار نوآموزان دبستاني ست .
مطالعه، طبيعت و فطرت را كمال ميبخشد و خود با تجربه به كمال ميرسد .زيرا استعدادهاي طبيعي مانند گلها و گياهان وحشي هستند كه با مطالعه پرورش ميابند .اما مطالعه رهنمودهايي ميدهد كه بسيار كلي و بي حد و مرز است مگر آنكه به وسيله ي تجربه مهار شوند .
صنعتگران مطالعه را محكوم ميكنند و خود را از آن بي نياز ميدانند ،ساده دلان مطالعه را ميستايند و خردمندان از آن بهره ميگيرند زيرا مطالعه شيوه كاربرد خود را نمي آموزد بلكه شناخت و دريافتي ، بيرون و برتر از مطالعه ، آن را تعليم ميدهد و آن از مشاهده ي دقيق حاصل ميشود .
هيچگاه برا ي نفي و انكار و مجاب كردن ديگران مطالعه نكنيد و چنان نباشيد كه هر چه را خوانديد باور كنيد و مسلم بينگاريد و نيز برا ي مجلس آرايي و سخنوري كتاب مخوانيد بلكه برا ي آن مطالعه كنيد كه بسنجيد و بينديشيد .
مطالعه ي تاريخ انسان را خردمند ميكند ، شاعران ما را تيز طبعي و نكته گويي مي آموزند ، رياضيات ذهن را دقيق و باريك بين ميكند ، فلسفه عمق ميبخشد و علم اخلاق وقار و سكينه مي آورد و منطق و معاني بيان ما را در بحث و مجادله چابك ميكند و بطور كلي مطالعات تبديل به عادتها و خصلتها ميشوند .ميتوان گفت كه هيچ مانعي در راه رسيدن به فهم و ذوق نيست كه به نوعي مطالعه برطرف نشود ، چنانكه طبيبان جسم براي هر نوع بيماري جسمي نوعي از ورزش و رياضت را تجويز كرده اند .مثلاً ورزش پرتاب توپ براي مثانه و كليه سودمند است ، تيراندازي برا ي سينه و ريه ها ،پياده روي ملايم برا ي معده و سواركاري براي بهبود سر توصيه شده .بر همين نسق در ساحت ذهن و قواي باطني و اوصاف دروني ما نيز اصحاب حكمت توصيه هايي كرده اند ،از جمله اگر ذهن انسان پريشان و سرگردان باشد مناسب است به مطالعه رياضيات بپردازد ، زيرا در اثبات هر قضيه اگر ذهنش كمي منحرف شود بايد استدلال را از سر گيرد .اگر توانايي تشخيص ميان چيزها در آدمي ضعيف شده باشد بايد به مطالعه ي آثار اصحاب مدرسه مشغول شود زيرا آنها مسائل را به دقت موشكافي ميكردند و اگر ذهنش از شا خه اي به شاخه اي ديگر ميپرد و مساله اي طرح ميكند و به اثبات مساله اي ديگر ميپردازد بايد پرونده هاي حقوقي و قضايي مطالعه كند و به همين نحو برا ي درمان هر عيب و نقصاني در امور ذهني نسخه اي مخصوص تجويز ميشود.
در معني كودك بودن
هيچ داني كودك بودن به چه معناست ؟
كودك بودن داشتن آن روحي ست كه از غسل تعميد جاري شده است.
كودك بودن ايمان داشتن است به عشق و مقام محبوبي و معشوقي ،
كودك بودن ايمان داشتن به ايمانها و باورهاست .
كودك بودن كوچك بودن است ، چندان كه پريان بتوانند در گوش زمزمه كنند
كودك بودن آن است كه از كدويي ،كالسكه ي زرين پديد آورند
و موشها را به اسبها
و پستي را به بلندي
و نيستي را به هستي بدل كنند
كودك بودن زندگي كردن در پوست فندق
و خود را شهريار فضاي بي پايان دانستن است
كودك بودن يعني جهاني را در يك دانه شن ديدن ،
بهشت را در يك گل وحشي مشاهده كردن
و بي نهايت را در كف دست نگه داشتن ،
و ابديت را در يك ساعت به زنجير كشيدن .
فرانسيس تامپسون
ترجمه : دكتر الهي قمشه اي
